Een coöperatie is een vorm van samenwerken tussen bedrijven of verenigingen, waar de betreffende partijen in principe onafhankelijk/ zelfstandig blijven, maar wel samenwerken om bepaalde economische voordelen en/ of schaalvergroting te creëren. Een coöperatie bestaat dus uit twee of meer gelijkwaardige leden (bedrijven/ verenigingen) die beide voordeel halen uit de samenwerking. Daarnaast worden alle partijen in hun waarde gelaten en kunnen ze ook nog zelfstandig opereren.
Er wordt een aansluitingsovereenkomst gesloten om gezamenlijke doelen te bereiken. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het voordeliger verkopen van goederen of diensten, of een goedkopere inkoop van producten of grondstoffen. Zo moet voor ieder bedrijf iets voordeligs plaatsvinden door een coöperatie.

Er moet bij oprichting (door tenminste twee personen) een notariële akte worden opgemaakt, waarin onder andere de statuten worden opgenomen en daarna moet de coöperatie worden ingeschreven in het Handelsregister van de KvK.

Soorten coöperaties
Er wordt onderscheid gemaakt tussen de volgende vormen van coorperaties:

• Bedrijfscoöperatie
• Ondernemerscoöperatie
• Productencoörperatie
• Dienstencoörperatie
• Eigenaarcoörperatie
• Coörperaties van vrije beroepsbeoefenaars (bijv. accountants, advocaten, architecten en huisartsen)

Er wordt in de agrarische sector veel gebruik gemaakt van coörperaties, net als in de gezondheidszorg (medische coöperatie) en tussen banken en verzekeraars.

Medische coöperatie
Het is voor ziekenhuizen en medisch specialisten erg aantrekkelijk om deel te nemen aan een coöperatie, omdat die dan kunnen profiteren van vrije uitwisseling van specialisten en de nodige medische samenwerking. Ook eerstelijnsgezondheidszorg, huisartsen, zorgverzekeraars, patiëntenorganisaties en fysiotherapeuten (bijvoorbeeld) kunnen gebruikmaken van een dergelijke samenwerking.

Gevolgen coöperatie
Een coöperatie kan zowel voor- als nadelen met zich meebrengen voor een bedrijf of ondernemer. De leden zijn gezamenlijk eigenaar, en hebben dus samen het bestuur. Er mag winst naar de leden worden uitgekeerd waarover in principe geen dividendbelasting betaald hoeft te worden, maar er moet wel vennootschapsbelasting worden betaald over de winst. Als leden ook werknemer zijn van een deelnemend bedrijf vallen zij onder de loonheffing.
Het privévermogen van deelnemende ondernemers is goed beschermd binnen een coöperatie. Zij zijn niet aansprakelijk voor eventuele schulden, en ze kunnen zelfs aansprakelijkheid helemaal uitsluiten in de overeenkomst. Een coöperatie heeft daarnaast soepele in- en uittredingsvoorwaarden voor deelnemers. De samenwerking en binding tussen bedrijven is veel lichter dan bij een fusie, minder vergaand, en er wordt minder snel bezwaar tegen deze samenwerking gemaakt door de NMa.