Waarom een notaris handig is bij grote schenkingen

Kan de gift van een inmiddels overleden schenker aan zijn dochter van € 100.000,- aangemerkt worden als een dringende verplichting van moraal en fatsoen, of anders gezegd voldeed schenker jegens zijn dochter aan een natuurlijke verbintenis? Deze vraag kreeg de rechter voorgelegd.

Schenker was afhankelijk met afnemende geestestoestand

Tijdens de zitting is vastgesteld dat de schenker een eenzame oudere man met duidelijke van een afnemende geestestoestand. Ook was er overmatig alcoholgebruik in het spel dat de wil van de schenker heeft kunnen beïnvloeden. Gezien het contact tussen schenker en deze dochter was zij op de hoogte van de geestelijke en lichamelijke situatie van haar vader en diende zij zich ervan bewust te zijn dat haar vader in zekere mate van haar afhankelijk was. Dit volgt uit de ziekenhuisbezoeken van erflater, waarbij zij veelal aanwezig was, en het contact wat zij had met zorgmedewerkers rond haar vader. Tijdens de zitting had deze dochter aangegeven dat haar vader in zijn laatste levensfase afhankelijk was van haar zorg.

In het kader van de informele zaakwaarneming door deze dochter voor haar vader had van haar in alle redelijkheid mogen worden verlangd dat zij zorgvuldiger had gehandeld in het kader van het door haar gevoerde beheer en de daarmee gepaard gaande giften van haar vader aan haar. Van haar had mogen worden verlangd dat als haar vader aanzienlijke bedragen aan haar had willen schenken dat zij daarbij een notaris had ingeschakeld die met erflater in een vier ogen gesprek zijn wensen had vastgelegd.

Volgens de rechter ontbreekt iedere objectieve toetsing of de vermogensoverheveling van vader naar deze dochter ook de wens was van vader en of hij de reikwijdte van zijn handelen heeft kunnen overzien. In de periode vanaf medio 2014 tot aan het overlijden van schenker is nagenoeg het volledige vermogen van erflater overgegaan naar deze dochter. De schenking van het bedrag van € 100.000,- is niet bij notariële akte gedaan. Ook de opnames in 2015 en de schenkingen in 2015 aan deze dochter en haar familieleden duiden duidelijk op het laten verdampen van het vermogen van schenker ten gunste van deze . Naar het oordeel van de rechter rust thans op deze dochter – als begiftigde – de bewijslast om te bewijzen dat de schenkingen niet door misbruik van omstandigheden hebben plaatsgevonden.

Omkering bewijslast als er geen notariële akte is

In de wet (7:176 BW) staat de volgende bepaling: “lndien de schenker feiten stelt waaruit volgt dat de schenking door misbruik van omstandigheden is tot stand gekomen, rust bij een beroep op vernietigbaarheid de bewijslast van het tegendeel op de begiftigde, tenzij van de schenking een notariële akte is opgemaakt of deze verdeling van de bewijslast in de gegeven omstandigheden in strijd met de eisen van redelijkheid en billijkheid zou zijn.” 

Deze dochter komt hiermee in een hele moeilijke bewijspositie. Het is bijna onmogelijk om aan te tonen dat er namelijk geen misbruik van omstandigheden is geweest. Het is vergelijkbaar met bewijzen dat je nooit in Parijs bent geweest. Een bezoekje aan de notaris had de bewijslast omgedraaid en alle discussie kunnen voorkomen.

Wil je dit jaar nog schenken bekijk hier het overzicht van de schenkingsvrijstellingen in 2021. Hier de schenkingsvrijstelling voor 2022.

Lees de volledig uitspraak: ECLI:NL:GHDHA:2021:2383