Tag Archief van: huwelijkse voorwaarden

Faillissementspaulina: huwelijkse voorwaarden tijdens huwelijk vernietigd door de faillissementscurator

Als notaris krijg ik wel eens de vraag om tijdens het huwelijk de algehele gemeenschap van goederen te wijzigen in koude uitsluiting. Na wat doorvragen blijkt vaak dat er financiële problemen zijn ontstaan en onderzoeken de echtgenoten of er mogelijkheden zijn om de andere echtgenoot te beschermen tegen de schuldeisers van de ander. De echtgenoten verzoeken dan om de algehele gemeenschap om te zetten naar huwelijkse voorwaarden met een strikte scheiding van goederen. Nadat de huwelijkse voorwaarden zijn opgesteld eindigt de huwelijksgemeenschap en kan je deze verdelen. In de volgende uitspraak hebben de echtgenoten de gemeenschap verdeeld en alles toegedeeld aan de solvabele echtgenoot.

Faillissementspaulina

De curator stelde namens de schuldeisers dat er sprake was van Faillissementspaulina. Voor een succesvol beroep op faillissementspaulina (artikel 42 Fw) dient aan drie voorwaarden te zijn voldaan. Er moet sprake zijn van:

  • (a) een onverplichte rechtshandeling, die;
  • (b) benadeling van schuldeisers tot gevolg heeft, terwijl
  • (c) de schuldenaar wetenschap had of behoorde te hebben van die benadeling.

Volgens de curator was de wijziging van de huwelijkse voorwaarden onverplicht omdat er geen wettelijke of verbintenisrechtelijke verplichting daartoe bestond. Door het ontbreken van een goede verklaring en een aantal andere omstandigheden was de rechtbank van oordeel dat het een onverplichte handeling was. Ook stelt de rechtbank vast dat de schuldeisers/curator door de wijziging van de huwelijkse voorwaarden is benadeeld. Dan is er nog de vraag of er ook is voldaan aan het vereiste van wetenschap van benadeling.

In het systeem van faillissementspaulina moet in alle gevallen wetenschap van de schuldenaar worden aangetoond. Nu is er geen tegenprestatie ontvangen, hoeft alleen de wetenschap van de echtgenoot schuldenaar te worden beoordeeld. Er dient dan ook beoordeeld te worden of de echtgenoot schuldenaar op 23 mei 2014 – de dag waarop de huwelijkse voorwaarden bij de notaris zijn gewijzigd – wist of behoorde te weten dat hij zijn schuldeisers daarmee zou benadelen. Gelet op het voorgaande concludeert de rechtbank dat de curator de rechtshandeling waarbij de huwelijkse voorwaarden zijn gewijzigd rechtsgeldig heeft vernietigd.

Rechtsverwerking

De echtgenoot schuldenaar heeft nog gesteld dat er dermate veel tijd is verstreken tussen de daadwerkelijke wijziging van de huwelijks voorwaarden enerzijds en de buitengerechtelijke vernietiging en de dagvaarding in de onderhavige procedure anderzijds, dat het naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is dat de curator schadevergoeding vordert.  Met de curator is de rechtbank van oordeel dat het enkele tijdsverloop onvoldoende is voor een geslaagd beroep op rechtsverwerking. Aanvullende feiten of omstandigheden waaruit zou blijken dat de curator zich heeft gedragen op een wijze die naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onverenigbaar is met het instellen van de vordering tot schadevergoeding jegens de echtgenoten zijn gesteld noch gebleken. De echtgenoten hebben weliswaar nog aangevoerd dat zij een dermate laag inkomen heeft dat zij is aangewezen op ondersteuning door de voedselbank, maar dat maakt (het instellen van) de vordering tot schadevergoeding naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet onaanvaardbaar.

Gemeenschap van goederen

In bovengenoemd situatie had het wijzigen van de huwelijkse voorwaarden geen effect. Ook moet bedacht worden dat de aansprakelijkheid voor schulden die tijdens de huwelijksgemeenschap zijn ontstaan niet wijzigt door huwelijkse voorwaarden. Alleen voor nieuwe schulden verandert dit.

Bron: ECLI:NL:RBROT:2020:13001